Bu suale etraflı cevap verebilmek için namazın Mi'râc gecesinde farz kılındığı günlerde Mekke'de Müslümanların mâruz bulunduğu tazyike bir göz atmak gerekecek.
Niçin Gündüz Namazında Gizli, Gece Namazında Âşikâre okunur?Bilindiği üzere, öğle, ikindi namazlarında gizli; akşam, yatsı ve sabah namazlarında âşikâre okumak imamlar için vâciptir. Yalnız kılanlar ise, gündüz aynı şekilde gizli okumaları vâcipken gecede muhayyer olurlar. İsterlerse tek başlarına imam gibi sesli okuyarak kılabilirler. Hattâ melekleri cemaat kabul ederek onlara imam olmayı dahi niyet edebilirler.
Öğle ve ikindi namazlarında neden sessiz; akşam, yatsı ve sabah namazlarında neden sesli okunuyor? Neden bu böyledir? diye çok soruluyor.
Bu suale etraflı cevap verebilmek için namazın Mi'râc gecesinde farz kılındığı günlerde Mekke'de Müslümanların mâruz bulunduğu tazyike bir göz atmak gerekecek.
Mi'râc'dan dönen Resûlüllah Aleyhisselâm, farz olarak beş vakit namazı kılmaya başladığı günlerde Mekke müşrikleri çok insafsız davranıyorlardı. Namazlarda yaklaşıyor, okunan âyetleri dinliyor, sonra uzaklaşıp alay mevzuu ediyorlardı. Hattâ âyetlerle kendi düzmece şiirlerini de karıştırıyor, insanları yanıltmaya uğraşıyorlardı.
Müşriklerin namazda sesli okunan âyetleri dinleyip alay mevzuu etmeleri Müslümanları ve Resûl-i Ekrem Hazretlerini üzüyordu. İşte bugünlerde İsrâ sûresinin (110)'uncu âyeti nâzil oldu. Bu âyette Rabbimiz, gündüz namazlarında gizli, gece namazlarında ise sesli okumasını işaret ediyordu.
Âyetin işaretine hemen uyan Resûlüllah Hazretleri, öğle ve ikindi namazlarında sessiz okumaya başladı. Bundan sonra yine toplanan müşrikler, artık, birşey işitemiyor, istihza edecek okuyuş duyamıyorlardı.
Akşam namazlarında ise yemekte bulunuyorlar, yatsı ve sabahta da uykudan ayrılamadıklarından dinlemeye gelemiyorlardı. Böylece gündüz namazları gizli okuyuş sebebiyle onların eziyetinden kurtulurken, gece namazları da meşguliyetleri sebebiyle mahfuz kalıyordu.
Anlaşılıyor ki, ilk namazlarda okumalar gece gündüz sesli idi. Ancak müşriklerin bu tutumundan Rabbimiz gündüz namazlarında sessiz, gece namazlarında ise sesli okumayı emretmiş; Resûl-i Ekrem Efendimiz de emri aynen tatbik etmişti.
Ancak Cuma ve Bayram namazlarında, gündüz olduğu halde, yine sesli okunagelmiştir.
Çünkü Cuma namazı Resûl-i Ekrem Efendimizin Medine'ye hicreti haftasında farz kılınmıştır. Bayram namazları ise daha sonra Medine hayatının ikinci senesinden itibaren vâcip olmuştur.
Böylece bu namazların kılındığı devrede müşrik eziyeti bahis mevzuu olmamıştır. Müslümanlar kuvvet bulmuş, Medine halkı duruma hâkim olmuş, Cuma ve Bayram namazlarındaki okuyuşlarıyla alay ettirecek zâfiyetten kurtulmuşlardır. Ancak Mekke müşriklerinin ilk Müslümanlara neler ettiklerinin bilinmesi için, durum kıyâmete kadar yaşayacak insanların ibretine sunulmuş, gündüz namazlarında gizli okunması emri bu hikmetle ibkâ edilmiştir. Elbette başka hikmetleri de vardır. Ancak müşriklerin ilk Müslümanlara yaptıklarını hatırlamak bakımından bundaki ibretler akla ilk gelendir.
Ahmet ŞAHİN
